De filosofie achter deze schrijftraining

Wat maakt deze schrijftraining bijzonder? Dat is de filosofie die erachter zit. Namelijk dat schrijven zoveel mogelijk een natuurlijk proces moet zijn. Dat schrijft het prettigst en het levert de beste teksten op: begrijpelijk voor de lezer, goed opgebouwd en prettig leesbaar. 

Deze krijgt u alvast cadeau. Een herkenbare situatie. U zit al meer dan vijf minuten te sleutelen aan een zin en u krijgt hem maar niet lopend. Een gulden regel van mijzelf: die zin hoort daar niet. Zeker niet op die plek. Sterker nog, waarschijnlijk hoort die zin helemaal niet in de tekst. Laat hem maar weg. Als de tekst klaar is, zult u hem niet missen.

Deze tip staat niet op zich, maar is verweven in mijn visie op het schrijven van goede artikelen. Die visie is vertaald naar de praktische training Journalistiek schrijven voor communicatieprofessionals. Door deze training kunt u afscheid nemen van uw writer's block. En tegelijk wordt de kwaliteit van uw teksten beter. U heeft al snel de eerste 200 woorden op het scherm en u zit meteen in de goede richting. Niet meer opzien tegen het uitwerken van een artikel, eindeloos turen naar een leeg scherm of steeds opnieuw moeten beginnen.

Het echte schrijfprobleem
Vraag mensen wat ze als belangrijkste struikelblok ervaren bij het schrijven van een tekst. De meesten zullen antwoorden dat ze vooral het goed formuleren van zinnen lastig vinden.
Wat bijna niemand beseft, is dat dit vrijwel altijd het symptoom is van een probleem dat dieper ligt. Het formuleren van zinnen is maar één onderdeel van het totale schrijfproces. Maar het is wel het onderdeel dat de schrijver het meest aan den lijve ervaart.

Het formuleren van zinnen is gebaseerd op twee andere processen. Dat zijn selecteren en structureren. Selecteren heeft te maken met de keuze van wat je wel en wat je niet in de tekst wilt verwerken. Dat gaat nogal eens fout, waardoor de schrijver altijd vastloopt (en de lezer afhaakt). Structureren heeft alles te maken met de opbouw van de tekst. Dit is het moeilijkste onderdeel van het schrijfproces. Gaan selecteren en structureren goed, dan gaat formuleren al bijna vanzelf. En het levert een voor de lezer begrijpelijke en prettig leesbare tekst op.

Durf te kiezen
Selecteren is iets wat je doet voordat je gaat schrijven. Het is niets anders dan kiezen waar het artikel over gaat en vooral ook waar het níet over gaat. Die keuze moet je als schrijver ook durven maken. Vervolgens werkt het door in je hele schrijfproces. Maak je geen goede keuze vooraf of ben je niet consequent in die keuze, dan wordt de tekst niet goed. En het schrijven wordt een martelgang.

Begin jaren negentig werkte ik als eindredacteur bij het toenmalige Misset, uitgeverij voor vakbladen. Ik liep geregeld tegen artikelen aan die ik 'cosmetisch' wel op orde kon krijgen, maar die daarmee nog niet goed waren. Op een dag ontdekte ik waar het aan lag en daarmee ontdekte ik ook mijn belangrijkste vuistregel voor een goede tekst, namelijk:
Een goede tekst kan maar over één ding gaan.©Fred Meijer

Klinkt logisch, zult u misschien zeggen. Toch is het volgens mij de meest gemaakte fout in artikelen. Ik loop er als eindredacteur geregeld tegenaan. En het is een vuistregel waaraan ik in mijn werk als tekstschrijver altijd veel steun heb gehad.
In de training leg ik u uit wat ik met deze vuistregel bedoel en wat u er mee moet doen als schrijver. Ook leg ik u uit wat u kunt doen als een artikel toch over meerdere dingen moet gaan. Inzicht in deze problematiek lost voor de meeste schrijvers al de helft van hun schrijfprobleem op.

Dit artikel begon met een voorbeeld uit de praktijk: een zin die je maar niet lopend krijgt. Vrijwel altijd is dat een zin die gewoon níet in de tekst hoort, dus zonder problemen weggelaten kan worden. En dat heeft weer alles te maken met de vuistregel dat een goede tekst maar over één ding kan gaan. In de schrijftraining wordt u dat duidelijk.

Structureren
Structureren kun je ook vooraf doen, maar de meeste mensen vinden dat niet prettig. Ikzelf ook niet. Je wilt niet eerst een half uur schema's maken voordat je echt kunt beginnen met schrijven. Dat is ook geen natuurlijk schrijfproces. 

Ik heb een methode ontwikkeld waarbij u vrijwel meteen kunt beginnen met schrijven. U heeft al snel een begin en u zit daar ook al mee in de goede richting. Het structureren van uw tekst verloopt vervolgens veel intuïtiever en daarmee wordt uw schrijfproces veel natuurlijker. Kortom, u heeft sneller een opening, u zit meteen goed en u kunt lekker doorschrijven. U heeft binnen afzienbare tijd een artikel dat goed 'in de grondverf staat', dat u vervolgens kunt gaan fijnslijpen.

Voor het kiezen van een goede opening heb ik een beslisboom ontwikkeld, die heel handig en snel werkt. Daarvoor heb ik een groot aantal van mijn eigen artikelen geanalyseerd en gezocht naar de logica waarmee ik artikelen open. Die logica heb ik (gelukkig!) kunnen ontdekken en deze heb ik vertaald naar een praktische beslisboom.

Een goed begin is het halve werk. Dat geldt zeker voor artikelen. Als u met de eerste 200 woorden meteen aardig goed zit, is de structuur die daarna volgt bijna vanzelfsprekend. Ook voor het structureren heb ik enkele vuistregels ontwikkeld. Verloopt het structureren goed, dan gaat het formuleren van zinnen eigenlijk altijd soepel.

Maak het uzelf niet te te moeilijk
Veel schrijvers maken het zichzelf te moeilijk en roepen zo de schrijfproblemen over zich af. Zo had ik al eens een cursist die altijd met een 'hele mooie openingszin' wilde beginnen en daar uren aan kwijt was. Om een goed artikel te kunnen schrijven, heeft u geen mooie openingszin nodig, maar een goede openingszin. En dat is op zich helemaal niet zo moeilijk. De schrijftraining helpt u daarbij.

Dan zijn er veel schrijvers die zich graag willen spiegelen aan hun grote voorbeelden. Bijvoorbeeld 'die journalist uit de Volkskrant die altijd op zaterdag....' of 'die columnist uit.....'. U maakt het uzelf hiermee onnodig moeilijk. Vaak gaat om voorbeeldauteurs die een mooie literaire toon hebben, die heerlijk wegleest op de zaterdagmorgen achter een kopje koffie.

U hoeft écht niet zo te schrijven als uw grote voorbeeld. Worden uw artikelen op zaterdagmorgen achter een kopje koffie gelezen? Heeft u net zoveel tijd als die voorbeeldauteur om aan uw artikelen te werken? Heeft u gezien hoeveel versies die voorbeeldauteur al heeft weggegooid voordat hij of zij eindelijk tevreden was?

Waarschijnlijk is het antwoord op al deze vragen 'nee'. Als u binnen de communicatie werkt, hebben uw artikelen een ander doel dan het doel van een spitsvondige column of sfeerverhaal uit een landelijk blad. Natuurlijk wilt u uw artikel zo aangenaam mogelijk presenteren aan de lezer. Maar voor uw artikelen gelden andere kwaliteitscriteria dan voor artikelen en columns in de landelijke media.
In de training leert u hoe u een aangenaam artikel voor de lezer kunt schrijven, waar u zelf een goed en tevreden gevoel bij heeft.

Begrijpelijk schrijven
Een goed artikel is niet alleen inhoudelijk goed, maar ook uitnodigend, prettig leesbaar en begrijpelijk voor de beoogde lezer. Ik lees veel over begrijpelijk schrijven, maar het valt me op dat dit vrijwel altijd over zinsbouw en woordkeus gaat (formuleren). En nauwelijks over selecteren en structureren.

Voor begrijpelijkheid zijn zinsbouw en woordkeus zonder meer belangrijke factoren. Maar een tekst wordt niet begrijpelijk door korte zinnen en makkelijke woorden. Daar moet meer voor gebeuren en dat heeft alles te maken met selecteren en structureren. Makkelijke zinnen die in de verkeerde volgorde staan (of er misschien zelfs niet eens in horen) leveren nog steeds een moeilijk te begrijpen tekst op.

In de schrijftraining is begrijpelijk schrijven geïntegreerd in de onderdelen selecteren, structureren en formuleren.

Optimaliseer het productieproces 
Schrijven gaat ook beter als het productieproces goed verloopt. Dat proces strekt zich uit van het idee voor een artikel tot de uiteindelijke aanlevering bij de vormgever. In de schrijftraining wordt daarom ook aandacht besteed aan optimalisatie van het productieproces. Creëer de juiste omstandigheden om zo goed en prettig mogelijk te kunnen werken.

Een onderdeel van het productieproces van een artikel is interviewen. Veel artikelen komen tot stand aan de hand van één of meerdere interviews. Het spreekt vanzelf dat je alleen een goed artikel kunt schrijven als het interview ook goed is. Daarom besteed ik in de training ook aandacht aan effectief interviewen.

Kortom
In mijn schrijftraining leert u op een andere manier naar teksten te kijken. U leert selecteren, structureren en formuleren. Schrijven wordt voor u een natuurlijk proces. De schrijftraining biedt cursusmateriaal van hoge kwaliteit. En u krijgt hulpmiddelen die u onder handbereik kunt houden als u op uw werk aan de slag moet met een artikel.
Door deze training schrijft u met minder moeite betere teksten.